Testy sprawnościowe od lutego do kwietnia w klasach I-III – jak przeprowadzić?

Nowy obowiązek dla nauczycieli klas 1–3 – jak prawidłowo przeprowadzić test sprawności fizycznej zgodnie z rozporządzeniem?

Nowe przepisy MEN wprowadzają obowiązek corocznego przeprowadzania wśród uczniów klas I-III szkoły podstawowej testów sprawnościowych w okresie od lutego do kwietnia. Wskazują one także cztery konkretne próby oraz wyraźnie podkreślają różnicę między diagnozowaniem a ocenianiem. To rozróżnienie jest kluczowe – test ma służyć rozpoznaniu poziomu sprawności ucznia i planowaniu dalszej pracy, a nie wystawianiu oceny czy porównywaniu dzieci między sobą.

• Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej.
• Konkretny zapis brzmi: W ramach zajęć wychowania fizycznego realizuje się treści nauczania związane z diagnozowaniem i interpretowaniem rozwoju fizycznego i sprawności fizycznej uczniów. W każdym roku szkolnym w okresie od lutego do kwietnia nauczyciel przeprowadza testy sprawnościowe, które obejmują:
  1) bieg wahadłowy 10 razy po 5 metrów – służący pomiarowi zdolności szybkościowo-siłowo-koordynacyjnych;
  2) 20-metrowy wytrzymałościowy bieg wahadłowy wykonywany według Europejskiego Testu Sprawności
  Fizycznej – Eurofit opracowanego przez Radę Europy – służący pomiarowi zdolności wytrzymałościowych w biegu;
  3) podpór leżąc przodem na przedramionach (deska) – służący pomiarowi zdolności siłowo-wytrzymałościowych całego ciała;
  4) skok w dal z miejsca – służący pomiarowi skoczności i siły.
  Zwraca się uwagę na rozróżnienie pojęć diagnozowanie i ocenianie. Pomiary sprawności fizycznej powinny być wykorzystywane wyłącznie do wskazania mocnych i słabych stron sprawności fizycznej ucznia w celu planowania dalszego jej rozwoju.

Aby realizacja zapisu rozporządzenia była rzetelna, nauczyciel powinien zadbać o trzy elementy: dokładność pomiaru, jednolite zasady dla wszystkich uczniów oraz właściwą interpretację wyników.

Gotowy arkusz testu sprawnościowego klas 1 - 3

Nie trać czasu na tworzenie tabel w Wordzie. Gotowy do druku, prosty i łatwy w użyciu arkusz mieszczący się na jednej kartce. Pomaga sprawnie przeprowadzić i udokumentować wyniki testów dla każdego ucznia. Wskazuje na mocne i słabe strony sprawności.

Wskazówka Przed przystąpieniem do testów nie zapomnij o przeprowadzeniu rozgrzewki przygotowującej do wysiłku fizycznego.

1. Bieg wahadłowy 10 razy po 5 metrów

Pierwszą próbą jest bieg wahadłowy 10 razy po 5 metrów, który mierzy zdolności szybkościowo-siłowo-koordynacyjne. Dystans 5 m powinien być wyznaczony z należytą dokładnością, najlepiej taśmą mierniczą. Linie startu i mety, jeśli nie ma ich namalowanych na parkiecie w sali gimnastycznej powinny być zaznaczone wyraźnie - można wykorzystać np. papierową taśmę samoprzylepną. Nie używamy pachołków, aby uczniowie ich nie omijali. Po przekroczeniu linii wykonują szybki nawrót. Uczeń startuje na sygnał i wykonuje dziesięć odcinków po 5 metrów z nawrotem. Czas mierzony jest od startu do przekroczenia linii po ostatnim odcinku. Kluczowe jest konsekwentne egzekwowanie przekroczenia linii przed każdym nawrotem. Próbę wykonuje się 2 razy a zapisuje się lepszy wynik. Między kolejnymi próbami należy dać uczniom chwilę na odpoczynek.

W interpretacji nie chodzi wyłącznie o czas, ale również o płynność ruchu, kontrolę ciała przy zmianie kierunku oraz utrzymanie tempa.

Co się przyda:

• Taśma miernicza do dokładnego wyznaczenia linii startu i mety (ok. 5 m)

• Papierowa taśma samoprzylepna lub kreda do wyraźnego oznaczenia linii startu i nawrotu

• Stoper lub zegarek z sekundnikiem

• Otwarta, bezpieczna przestrzeń bez przeszkód

• Odpowiednie obuwie dla uczniów

• Dokumentacja - arkusz do zapisu wyników

2. 20-metrowy wytrzymałościowy bieg wahadłowy

Drugą próbą jest 20-metrowy wytrzymałościowy bieg wahadłowy wykonywany według założeń programu Eurofit, tzw. beep-test opracowany przez Radę Europy. To chyba najtrudniejsze pod kątem technicznym i organizacyjnym zadanie dla nauczyciela ponieważ należy przygotować głośnik i odpowiednie nagranie. Tempo biegu wyznaczają dźwięki podzielone na poziomy o stopniowo rosnącej częstotliwości. Uczeń musi dotrzeć do linii położonej 20 metrów przed kolejnym sygnałem i zawrócić. Próba kończy się w momencie dwukrotnego niezdążenia na czas. W dokumentacji zapisuje się osiągnięty poziom oraz liczbę pełnych przebiegów w tym poziomie. Zgodnie z intencją rozporządzenia wynik nie służy ocenianiu uczniów, lecz określeniu poziomu wytrzymałości i zaplanowaniu działań wspierających jej rozwój.

Test przeprowadzony w praktyce

Jak przeprowadzić test 20‑metrowego biegu wytrzymałościowego Eurofit (tzw beep-test)?

• Wybierz prostą, równą powierzchnię 20 m.

• Wyznacz dokładnie linię startu i mety.

• Przygotuj nagranie beep‑testu (Eurofit) i głośnik.

• Przygotuj arkusz do zapisu wyników.

Przebieg testu:

1. Uczniowie ustawiają się przy linii startowej.

2. Na pierwszy sygnał rozpoczynają bieg w kierunku linii mety (20 m) - na początku nie spieszą się.

3. Jeśli uczeń dotrze do linii wcześniej niż sygnał, czeka przy linii na kolejny "beep", zanim zawróci.

4. Każdy przebieg w danym poziomie trwa określoną liczbę sekund – tempo ustalone jest przez nagranie.

5. Po każdym poziomie tempo sygnału stopniowo przyspiesza, wymuszając szybsze biegnięcie w kolejnych poziomach.

6. Test kończy się, gdy uczeń dwukrotnie nie zdąży dobiec do linii przed sygnałem.

Dobre praktyki:

• Obserwuj technikę biegu, nawroty i postawę ciała.

• Zwracaj uwagę na bezpieczeństwo i przestrzeganie dystansu.

• Test ma charakter diagnostyczny – nie oceniamy, tylko identyfikujemy mocne i słabe strony wytrzymałości.

Nagranie "beep-test" od przeprowadzenia testu.

3. Podpór leżąc przodem "deska"

Trzecią próbą jest podpór leżąc przodem na przedramionach, potocznie nazywany deską. To test zdolności siłowo-wytrzymałościowych całego ciała. Uczeń utrzymuje pozycję podporu, opierając się na przedramionach i palcach stóp, z zachowaniem linii prostej między barkami, biodrami i stopami.

Czas utrzymania prawidłowej pozycji mierzony jest w sekundach. Próba kończy się w momencie utraty poprawnej postawy. Warto zwrócić uwagę nie tylko na długość utrzymania pozycji, ale również na technikę – opadające biodra czy unoszenie pośladków znacząco zmieniają obciążenie mięśni.

4. Skok w dal z miejsca

Czwartą próbą jest skok w dal z miejsca, który mierzy skoczność i siłę kończyn dolnych. Uczeń wykonuje skok obunóż zza wyznaczonej linii, z zamachem ramion. Standardowo przeprowadza się dwie lub trzy próby, a do arkusza wpisuje najlepszy wynik w centymetrach. Pomiar należy wykonać do najbliższego śladu pozostawionego przez pięty. Oprócz samej odległości warto obserwować koordynację ruchu i stabilność lądowania.

Przygotowanie

• Równa, nieśliska powierzchnia (sala gimnastyczna, korytarz).

• Wyznacz linię odbicia (taśma, kreda).

• Taśma miernicza rozłożona prostopadle do linii.

• Nie umieszczaj materaca ani maty.

Ustawienie ucznia

• Uczeń stoi przodem do kierunku skoku.

• Nogi w lekkim rozkroku, stopy równolegle, palce przed linią.

• Nie wolno nadepnąć ani przekroczyć linii przed odbiciem.

Wykonanie

1. Uczeń wykonuje zamach ramion.

2. Skacze obunóż z miejsca.

3. Nie może po lądowaniu cofnąć nóg ani podeprzeć się rękami za sobą (jeśli się cofnie — mierzymy do najbliższego śladu).

Pomiar

• Mierzymy od linii odbicia do najbliższego śladu pozostawionego przy lądowaniu (najczęściej pięty).

• Wynik w centymetrach.

• 2–3 próby, zapisujemy najlepszą.

Najczęstsze błędy uczniów

• Brak zamachu ramion.

• Odbicie z jednej nogi.

• Cofnięcie nóg po lądowaniu.

• Nadepnięcie linii.

Z testu nie wystawia się oceny

Rozporządzenie wyraźnie wskazuje, że wszystkie pomiary mają charakter diagnostyczny, a nie oceniający. Diagnozowanie oznacza rozpoznanie aktualnego poziomu sprawności i wskazanie mocnych oraz słabych stron ucznia. Ocenianie natomiast wiąże się z wartościowaniem i klasyfikacją. W praktyce szkolnej oznacza to, że wyniki testów nie powinny być podstawą do wystawiania ocen z wychowania fizycznego ani publicznego porównywania uczniów. Powinny natomiast stanowić punkt wyjścia do planowania pracy – zarówno w skali klasy, jak i indywidualnie.

Dobrą praktyką jest dołączenie do arkusza miejsca na krótkie uwagi nauczyciela. Informacja o stanie zdrowia ucznia w dniu testu, obniżonej dyspozycji czy trudnościach technicznych pozwala właściwie interpretować wynik albo przeprowadzić go w innym terminie. Tylko wtedy test staje się narzędziem wspierającym rozwój, a nie jedynie formalnym obowiązkiem realizowanym między lutym a kwietniem.

Prawidłowo przeprowadzony i właściwie zinterpretowany test sprawnościowy spełnia cel wskazany w rozporządzeniu: pomaga zobaczyć, w czym uczeń jest mocny, a nad czym warto pracować, aby rozwój sprawności fizycznej był świadomy i systematyczny.

Dokumentowanie przeprowadzenia testu

Wprowadzenie obowiązku przeprowadzania testów sprawnościowych oznacza również konieczność ich udokumentowania. Choć rozporządzenie nie narzuca konkretnego wzoru arkusza, nauczyciel powinien posiadać czytelny zapis wyników oraz krótką interpretację wskazującą mocne i słabe strony ucznia. Dokumentacja ta może być potrzebna w planowaniu dalszej pracy, rozmowy z rodzicem czy kontroli. Warto więc zadbać o spójny i uporządkowany sposób zapisu wyników.

Skorzystaj z gotowego arkusza

Dokumentacja powinna być przejrzysta, czytelna i możliwa do okazania w razie potrzeby – zarówno rodzicom, jak i dyrekcji. Uporządkowany arkusz ułatwia analizę wyników oraz planowanie dalszych działań wspierających rozwój sprawności fizycznej uczniów.

Arkusz do testów sprawnościowych dla klas 1–3 – zgodny z rozporządzeniem MEN

Gotowa dokumentacja to nie tylko wygoda - to klarowny zapis pracy nauczyciela, który ułatwia analizę wyników, rozmowę z rodzicem i planowanie zajęć ruchowych. Nasz arkusz jest zrobiony tak, żeby krok po kroku doprowadzić Cię do rzetelnej diagnozy.

Dziękujemy za przeczytanie artykułu. Wesprzyj nasze działania abyśmy mogli tworzyć kolejne wartościowe treści. Zbieramy na utrzymanie serwera i domeny.

Postaw kawę:

10 zł 15 zł 20 zł